Elektrik Üretimi kategori için arşiv kayıtları.
KATI ATIK DEPO GAZINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİNİN TÜRKİYE ’ DE UYGULANABİLİRLİĞİNE İKİ ÖRNEK : İSTANBUL VE BURSA TESİSLERİ
İlk olarak depo gazının ne olduğunu açıklamamız gerekir.Çöp depolama alanına katı atığın depolanmasıyla birlikte depo içerisinde ayrışma başlamakta , oluşan anaerobik ortamda organik maddelerin bozunması sonucunda bozunma gazları meydana gelmekte ve oluşan bu gazlar “depo gazı” olarak adlandırılmaktadır.
Depo gazı içeriğinde esas gazlar ve eser gazlar mevcuttur.Esas gazlar evsel katı atıkların organik ayrışması sonucunda ,eser gazlar ise depo sahasına gelen zehirli bileşiklerin etkileri sonucunda oluşmaktadır.Esas gazlar daha çok etkili olmakla beraber eser gazlarda insan sağlığını tehdit etmektedir.
Depo gazının büyük bir kısmını metan ( CH4 ) ve karbondioksit ( CO2 ) gazları oluşturmaktadır.Metanın doğrudan atmosfere verilmesi bölgesel ve global olarak çevre ve insan sağlığı açısından olumsuzluklar meydana getirmektedir.Bu olumsuzlukların başında ;
koku problemi , bitkilerin kuruması , metandan kaynaklanan patlama ve yangın riski ile global sera etkisi.
Metan dünya atmosferinde % 0.00022 oranında renksiz , kokusuz , zehirleyici olmayan yanıcı bir gazdır.Metan yanıcılığı nedeniyle geçmişte vahşi depolama katı atık sahalarında sürekli olarak görülen yangınlara sebep olmuştur.Vahşi depolamadan düzenli depolamaya geçiş nedenlerinden biri de budur.
Bütün yönleriyle metan gazı ele alındığında dönüşüm aşamasında yaygın olarak elektrik üretimi gelmektedir.Bu yöntemle elektrik üretimi gelişmiş ülkelerde çok öncelerde başlamış ülkemizde ise ancak son yıllarda kullanılamaya başlanmıştır.İstanbul ve Bursa Tesisleri bu amaçla faaliyete geçmiştir.Peki günümüz Türkiye ’ sinde bu şekilde bir dönüşümle enerji üretimi yapmanın getirisi ne boyutta olacaktır.Ne yazık ki enerji sıkıntısı çeken bir ülke olarak bu tesislerin azlığı , ülke politikasının bu konulara nedenli duyarlı olup olmadığının bir göstergesidir.
Bu dönüşümü değerlendirmeye alırsak ; İstanbul’un bir zamanlar depolama alanı olan Kemerburgaz Çöp Depolama Alanı’nda elektrik enerjisi üretim santrali yüz bin nüfusa hitap edecek. 6 milyon 500 bin dolara mal olan bu tesis 4 buçuk yıl sonra kendini amorte edecek ve 11 yıl ücretsiz şekilde bize hizmet verecek.Şu an 15 yıl boyunca 10 bin konutun enerji ihtiyacını karşılayacak kadar elektrik üretiliyor. Kemerburgaz’daki İSTAÇ tesislerinin elektrik ihtiyacı da buradan karşılanıyor. İSTAÇ’ın hedefi, başka iki çöp depolama alanında da metan gazından elektrik üreterek, 300 bin konutun 15 yıl boyunca enerji ihtiyacını karşılayabilmek. Türkiye’de bir ilkin başarıldığı tesiste, 38 aylık süreçte üretilen 4.9 milyon Kw elektrik TEDAŞ’a satılmıştır.
Bursa’daki tesiste ise ; Yap-işlet modeliyle yaptırılan ve 1.5 milyon dolara malolan tesiste, 1998 yılından bu yana yoğun biçimde elektrik üretimi başlatılırken, elektriğin ulusal sisteme aktarılmasıyla da Büyükşehir Belediyesi önemli bir gelir kaynağına sahip oldu.
Bu gerçekten bedava enerji elde etmek anlamına geliyor . Kendi kendini amorte eden , çalışması esnasında kullanacağı enerjiyi kendisi üreten , gelir getirisi çok büyük devasa bir atılım projesi.Aynı zamanda çevresel bazda düşünüldüğünde atmosfere çıkan zararlı gazların sera etkisi oluşturması minimize edilmeye çalışılmıştır. Ve ülkede kamusal alanların elektrik enerjisini karşılama imkanı sağlamıştır.
Katı atık geri dönüşüm sisteminin ülke geneline yayılması sonucunda depolama sahalarında katı atık miktarı azalacağı düşünülse dahi , mevcut vahşi depolama sahaları ile açılacak olan düzenli depolama sahalarından depo gazının elektrik potansiyeli , enerji darboğazları yaşamış ülkemiz açısından büyük öneme sahiptir.
Bu üretimde devlet politikasının rolü elbette çok büyüktür.Merkezi yönetimin bu enerji potansiyelinden faydalanmak için yerel yönetimlere destek vermesi , yerel yönetimlerin ise sahip oldukları depolama sahalarında elektrik üretim potansiyelini araştırması (katı atık özellikleri) ve sonuca hareket etmesi faydalı olacaktır.
MUAMMER ÇELİK
ÇEVRE MÜHENDİSİ
Yenilenebilir Enerji İle Yenilenen Dünya
Bilge DOĞRUCUOĞLU
Yazar : Bilge DOĞRUCUOĞLU
Tarih Tarih : 16 Aralık 2008 12:11
Sıcak çok sıcak, karanlık, puslu ve kirli bir dünya bizi gelecekte bekliyor. Bizi uyarıyor, kurtarın beni diyor. Biz neyi bekliyoruz peki, neden sesini duymuyoruz dünyanın ya da duyuyoruz ama kulaklarımızı tıkıyoruz dünyanın haykırışlarına.
Küresel ısınma her geçen gün, her geçen an sarıyor bizi. Çok uzaklarda, kutuplarda yaşayan o bembeyaz, kar beyaz ayılar yavaşça ölüyorlar. Seslerini duyuramadan veda ediyorlar, ısıttığımız dünyaya.
Fark ettik mi acaba petrol çıkarmak için kazarken verimli toprakları, fark ettik mi acaba çıkardığımız petrolü yakarken çıkarttığımız dumanları belki de fark ettik ama aldırmadık. Dedik ki ne olacak ‘Ben mi kurtaracağım bu dünyayı’ Evet siz kurtaracaksınız bu dünyayı, siz ben, eşiniz,çocuğunuz,arkadaşınız kurtaracak.
Geride bıraktığımız her saniye de biraz daha kirleniyor evren. Buna dur diyelim hep birlikte. Nasıl mı? Farkında olalım olanın bitenin , farkında olalım yeniliklerin, takipçisi olalım değişimin.
Artık hızla tükenen fosil kaynaklı yakıtlara mahkum değiliz. Alternatif enerji diye bir şey duydunuz mu hiç? Yenilenebilir enerji yani kendi kendini yenileyen enerji. Rüzgardan, güneşten, topraktan enerji elde etmenin bir yolu bu. Rüzgar türbini, güneş panelleri ve Türkiye’de adını pek duymadığımız ısı pompaları sayesinde çevreye zarar vermeden elektrik enerjisi üretmek ısınmak serinlemek bir de üzerine sıcak su elde etmek mümkün. 5KW’dan 20000 KW’ya kadar elektrik üretmeye olanak sağlayan sistemler bulunmakta. Neler yapılabilir bu kadar elektrik enerjisi ile? Neler yapılmaz ki! Tarımda, sanayide, evlerde her yerde kullanılan onsuz bir hayatın düşünülemediği, elektriği bu yolla elde ederek, kendi elektriğinizi kendiniz üretebilirsiniz. Fazlasını ise Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun yenilenmekte olan yasasına göre devlete satıp, bir gelir kaynağı bile elde edebilirsiniz.
Türkiye’de yenilenebilir enerji üzerine çalışan şirket sayısı az. Özellikle ısı pompalarının kurulumunu yapan şirket sayısı bir elin parmaklarını geçmemektedir. Green&Enerji Türkiye’de bu işi yapan nadir firmalar arasında, çevre için sosyal sorumluluklarını yerine getiren bir firmadır. Doğanın bu gizli gücünü kullanalım. Yenilenebilir enerji ile yeniliğe, hep birlikte…
www.greenenerji.com
info@greenenerji.com
YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUN
Kanun No. 5346
Kabul Tarihi : 10.5.2005
Resmi Gazete : 18/05/2005 tarih ve 25819 sayı
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Kısaltmalar
Amaç
MADDE 1. - Bu Kanunun amacı; yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımının yaygınlaştırılması, bu kaynakların güvenilir, ekonomik ve kaliteli biçimde ekonomiye kazandırılması, kaynak çeşitliliğinin artırılması, sera gazı emisyonlarının azaltılması, atıkların değerlendirilmesi, çevrenin korunması ve bu amaçların gerçekleştirilmesinde ihtiyaç duyulan imalat sektörünün geliştirilmesidir.
Kapsam
MADDE 2. - Bu Kanun; yenilenebilir enerji kaynak alanlarının korunması, bu kaynaklardan elde edilen elektrik enerjisinin belgelendirilmesi ve bu kaynakların kullanımına ilişkin usul ve esasları kapsar.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 3. - Bu Kanunda geçen;
1. Bakanlık : Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığını,
2. EPDK : Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,
3. DSİ : Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,
4. EİE : Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğünü,
5. TEİAŞ : Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketini,
6. MTA : Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğünü,
7. TETAŞ : Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketini,
8. Yenilenebilir enerji kaynakları (YEK) : Hidrolik, rüzgâr, güneş, jeotermal, biyokütle, biyogaz, dalga, akıntı enerjisi ve gel-git gibi fosil olmayan enerji kaynaklarını,
9. Biyokütle : Organik atıkların yanı sıra bitkisel yağ atıkları, tarımsal hasat artıkları dahil olmak üzere, tarım ve orman ürünlerinden ve bu ürünlerin işlenmesi sonucu ortaya çıkan yan ürünlerden elde edilen katı, sıvı ve gaz halindeki yakıtları,
10. Jeotermal kaynak : Yerkabuğundaki doğal ısı nedeniyle sıcaklığı sürekli olarak bölgesel atmosferik ortalama sıcaklığın üzerinde olan, erimiş madde ve gaz içerebilen doğal su, buhar ve gazlar ile kızgın kuru kayalardan elde edilen su, buhar ve gazları,
ll. Bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynakları: Rüzgâr, güneş, jeotermal, biyokütle, biyogaz, dalga, akıntı enerjisi ve gel-git ile kanal veya nehir tipi veya rezervuar alanı onbeş kilometrekarenin altında olan hidroelektrik üretim tesisi kurulmasına uygun elektrik enerjisi üretim kaynaklarını,
12. Türkiye ortalama elektrik toptan satış fiyatı: Yılı içerisinde ülkede uygulanan ve EPDK tarafından hesap edilen elektrik toptan satış fiyatlarının ortalamasını,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarının Belirlenmesi, Korunması, Kullanılması
ile Yenilenebilir Kaynaklardan Elde Edilen Elektrik Enerjisinin
Belgelendirilmesi
Kaynak alanlarının belirlenmesi, korunması ve kullanılması
MADDE 4. - Bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra kamu veya Hazine arazilerinde yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımını ve verimliliğini etkileyici imar planları düzenlenemez. Elektrik enerjisi üretimine yönelik jeotermal kaynak alanlarının belirlenmesi, korunması ve kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
YEK belgesi
MADDE 5. - Yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen elektrik enerjisinin iç piyasada ve uluslararası piyasalarda alım satımında kaynak türünün belirlenmesi ve takibi için üretim lisansı sahibi tüzel kişiye EPDK tarafından “Yenilenebilir Enerji Kaynak Belgesi” (YEK Belgesi) verilir.
YEK Belgesi ile ilgili usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Enerjisi Üretiminde Uygulanacak
Usul ve Esaslar
Uygulama esasları
MADDE 6. - Bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretim ve ticaretinde lisans sahibi tüzel kişiler aşağıdaki uygulama esaslarına tabidirler:
a) Bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen elektrik enerjisi, perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından (b), (c) ve (d) bentlerindeki hükümlere göre tesis edilen ikili anlaşmalar çerçevesinde satın alınır.
b) Bu Kanun kapsamındaki uygulamalardan yararlanabilecek YEK Belgeli elektrik enerjisi miktarına ilişkin bilgiler, Bakanlık tarafından belirlenen projeksiyon çerçevesinde her yıl EPDK tarafından yayınlanır. Perakende satış lisansı sahibi tüzel kişilerin her biri, bir önceki takvim yılında satışa sundukları elektrik enerjisi miktarının, ülkede sattıkları toplam elektrik enerjisi miktarına oranı kadar, EPDK tarafından ilan edilen YEK Belgeli elektrik enerjisinden satın alırlar.
Ülkede arz edilen YEK Belgeli toplam elektrik enerjisi miktarının yeterli olması halinde, perakende satış lisansı sahibi tüzel kişilerin alım yükümlülüğü bir önceki takvim yılında sattıkları elektrik enerjisi miktarının yüzde sekizinden daha az olamaz.
c) 2011 yılı sonuna kadar bir takvim yılı içerisinde bu Kanun kapsamında satın alınacak elektrik enerjisi için uygulanacak fiyat; EPDK‘nın belirlediği bir önceki yıla ait Türkiye ortalama elektrik toptan satış fiyatıdır. Bu fiyatı her yılın başında en fazla % 20 oranında artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
d) 2011 yılı sonundan itibaren bu fiyat uygulaması işletmede yedi yılını tamamlamış olan YEK Belgeli elektrik enerjisi üreten tesisler için sona erer. Perakende satış şirketleri, bu Kanun kapsamında almakla yükümlü oldukları YEK Belgeli elektrik enerjisini, öncelikle işletmede yedi yılını doldurmamış olanlardan (c) bendinde belirlenen fiyat uygulamasına göre satın alır ve aldıkları elektrik enerjisi miktarı (b) bendinde belirtilen oranın altında kaldığı takdirde bu orana ulaşmak için kalan gerekli miktarı, ikili anlaşmalar çerçevesinde Türkiye ortalama elektrik toptan satış fiyatından yüksek olmamak üzere piyasa koşullarında satın alırlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yatırım Dönemine İlişkin Uygulama Esasları
Yatırım dönemi uygulamaları
MADDE 7. - Yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanarak sadece kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla azami bin kilovatlık kurulu güce sahip izole elektrik üretim tesisi ve şebeke destekli elektrik üretim tesisi kuran gerçek ve tüzel kişilerden kesin projesi, planlaması, master planı, ön incelemesi veya ilk etüdü DSİ veya EİE tarafından hazırlanan projeler için hizmet bedelleri alınmaz.
Bu Kanun kapsamında;
a) Enerji üretim tesis yatırımları,
b) Kullanılacak elektro-mekanik sistemlerin yurt içinde imalat olarak temini,
c) Güneş pilleri ve odaklayıcılı üniteler kullanan elektrik üretim sistemleri kapsamındaki yapılacak AR-GE ve imalat yatırımları,
d) Biyokütle kaynaklarını kullanarak elektrik enerjisi veya yakıt üretimine yönelik AR-GE tesis yatırımları,
Bakanlar Kurulu kararı ile teşviklerden yararlandırılabilir.
Yeterli jeotermal kaynakların bulunduğu bölgelerdeki valilik ve belediyelerin sınırları içinde kalan yerleşim birimlerinin ısı enerjisi ihtiyaçlarını öncelikle jeotermal ve güneş termal kaynaklarından karşılamaları esastır.
Arazi ihtiyacına ilişkin uygulamalar
MADDE 8. - Orman veya Hazinenin özel mülkiyetinde ya da Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan her türlü taşınmazın bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretimi yapmak amacıyla kullanılması halinde, bu araziler için Çevre ve Orman Bakanlığı veya Maliye Bakanlığı tarafından bedeli karşılığında izin verilir, kiralama yapılır, irtifak hakkı tesis edilir veya kullanma izni verilir. Yatırım döneminde izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde elli indirim uygulanır. Orman arazilerinde ORKÖY ve Ağaçlandırma Özel Ödenek Gelirleri alınmaz.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Uygulamaların koordinasyonu
MADDE 9. - Bakanlık, bu Kanunda belirtilen temel ilkelerin ve yükümlülüklerin uygulanması, yönlendirilmesi, izlenmesi, değerlendirilmesi ve alınacak tedbirlerin planlanmasında koordinasyonu sağlar.
Yaptırımlar
MADDE 10. - Bu Kanunun 6 ncı maddesi hükümlerine aykırı faaliyet gösteren perakende satış lisans sahibi tüzel kişilere EPDK tarafından ikiyüzelli milyar TL idari para cezası verilir ve aykırılığın altmış gün içinde giderilmesi ihtar edilir.
Yukarıdaki para cezasını gerektiren fiillerin ihtara rağmen düzeltilmemesi veya tekrarlanması halinde para cezaları her defasında bir önceki cezanın iki katı oranında artırılarak uygulanır. Bu cezaların verildiği tarihten itibaren iki yıl içinde idarî para cezası verilmesini gerektiren aynı fiil işlenmediği takdirde önceki cezalar tekrarda esas alınmaz. Ancak aynı fiil iki yıl içinde işlendiği taktirde artırılarak uygulanacak para cezasının tutarı cezaya muhatap tüzel kişinin bir önceki mali yılına ilişkin bilançosundaki gayrisafi gelirinin yüzde onunu aşamaz. Cezaların bu düzeye ulaşması halinde EPDK, lisansı iptal edebilir.
Yönetmelikler
MADDE 11. - Bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren dört ay içerisinde, bu Kanunun 5 inci maddesine ilişkin yönetmelik EPDK tarafından, diğer yönetmelikler Bakanlık tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulur.
MADDE 12. - 18.12.1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanuna 20.2.2001 tarihli ve 4628 sayılı Kanunun 18 inci maddesi ile eklenen ek l inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Ek Madde 1. - Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından inşa edilmiş, işletmeye alınmış ve işletmeye alınacak hidroelektrik santrallerinin enerji üretimiyle ilgili kısımları ve bunların mütemmim cüzleri olan taşınmazlar; yapım maliyetleri, işletmede bulundukları süre, bu tesisler tamamlandıktan sonra Kamu Ortaklığı Fonuna aktarılan geri ödemeler ile bu tesisler için Hazine Müsteşarlığı tarafından temin edilerek Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne tahsis edilen dış kaynaklı proje kredilerinden doğan malî yükümlülükler dikkate alınarak tespit edilecek bedeller üzerinden, herhangi bir ödeme yapılmaksızın Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne devredilir. Bu tesisler için sağlanmış olan dış kredilerin enerji maksadına tekabül eden kısmına ilişkin olarak devir tarihini izleyen yıllarda Hazine Müsteşarlığı tarafından yapılacak ödemelerin Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından üstlenilmesini teminen Hazine Müsteşarlığı ile Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü arasında ikraz anlaşması yapılır.
Devre ilişkin usul ve esaslar; Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından hazırlanacak ve Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe girecek bir yönetmelikle belirlenir.
Devir işlemleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
MADDE 13. - 4.12.1984 tarihli ve 3096 sayılı Kanunun Kamulaştırma başlıklı 11 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 11. - Görevli şirketlerin yapacağı üretim, iletim ve dağıtım tesislerinin onaylanmış tatbikat projelerine göre, kamulaştırma ihtiyacı ortaya çıktığında; rezervuarlı tesisler hariç kamulaştırma bedeli görevli şirket tarafından ödenmek kaydıyla Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığınca 4650 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılır. Rezervuarlı tesislerin kamulaştırma bedelleri ilgili Bakanlığın bütçesine konulacak ödenek marifetiyle Hazine tarafından ödenir.
Bu madde ile değiştirilen hüküm 3096 sayılı Kanun kapsamında sözleşmesi imzalanmış ancak işletmeye geçmemiş olan projelere uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 1. - 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında tanımlanan mevcut sözleşmeler arasında yer alan ve bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından üretim yapacak olan işletmeye girmemiş yap-işlet-devret modeli kapsamındaki tüzel kişiler, mevcut sözleşmelerinden doğan haklarından feragat etmek şartıyla, bu Kanun kapsamındaki uygulamalardan yararlanırlar. EPDK tarafından bu projelere üretim lisansı verilir.
GEÇİCİ MADDE 2. - Perakende satış lisansı sahibi kamu dağıtım şirketleri Bakanlık ve EPDK‘nın mevcut mevzuatı ve uygulamaları dışında, bu Kanunun 6 ncı maddesi kapsamındaki alım yükümlülüklerinden 1.1.2007 tarihine kadar muaftır. Ancak bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra kendilerine müracaat eden YEK belgeli üretim lisansı sahibi tüzel kişilerle alım yükümlülüğü 1.1.2007 tarihinden geçerli olacak elektrik satış anlaşmalarını yaparlar.
GEÇİCİ MADDE 3. - Bu Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen projeksiyon, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde Bakanlık tarafından yayımlanır. Ancak bu projeksiyon, Kanunun yürürlük tarihinden önce EPDK tarafından üretim lisansları verilmiş projeleri ve geçici 1 inci maddede tanımlanan mevcut sözleşmeli projelerden bu Kanun kapsamında üretim lisansı alacak olan projeleri de kapsar.
GEÇİCİ MADDE 4. - Mevcut sözleşmeleri çerçevesinde faaliyet gösteren ve DSİ katılım payları tarife yoluyla TETAŞ tarafından ödenen işletmedeki Yap-İşlet-Devret modeli hidroelektrik santrallerin sözleşmelerinde ABD Doları cinsinden yer alan DSİ enerji katılım payları, sözleşmede yer aldığı miktarda ödeme tarihindeki Merkez Bankası döviz kuru üzerinden her işletme yılının sonunda DSİ‘ye ödenir.
4628 sayılı Kanun kapsamında kurulmuş veya kurulacak olan hidroelektrik santrallar için belirlenecek ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ödenecek olan enerji hissesi katılım payının hesabında esas alınacak ortak tesis bedeli, TEFE ile su kullanım anlaşmasının yapıldığı tarihe getirilmiş olan ihaleye esas ilk keşif bedelinin % 30‘undan fazlasını geçemez. Proje ile ilgili kamulaştırmalar için yapılmış ve yapılacak olan ödemelerin TEFE ile su kullanım anlaşması tarihine getirilmiş bedelinin enerji hissesine düşen miktarının tamamı şirket tarafından ödenir.
Yürürlük
MADDE 14. - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 15. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Kaynak:emo.org.tr/mevzuat
Bu sayfada rüzgar ve güneş gibi temiz enerji kaynaklarından ve enerjilerinden elektrik üretimi konusu ele alınıyor.
Temiz enerji kaynağı ne demektir, tanımı, Güneşten ve Rüzgârdan enerji nasıl elde edilir, Temiz enerji sistemleri nerelerde kullanılır, neden sadece elektrik olmayan yerlere kurulum yapılıyor?
Temiz enerji üretimi zorlukları, teknik hizmet kaynakları ve hangi cihazları satın almak gerekir, nereden nasıl bulabilirim, kimler yardımcı olur, nerelere danışmalıyım , elektrik enerjisi üretiminde diğer teknik konular vs. bu sayfaların ilgi alanına girmektedir. Aklınıza takılan soruları veya özellikle fikir ve yorumlarınızı yazıya eklemenizi rica ederiz. Bilgi ve tecrübelerinizin diğer ziyaretcilerimize de faydalı olması sizi de sevindirecektir.
Enerji haberler ve yorumlar için bloğumuzun diğer bölümlerini ziyaret ediniz.
Temiz enerji kaynağı ne demektir?
Güneşten enerji nasıl elde edilir?
Rüzgârdan enerji nasıl elde edilir?
Temiz enerji sistemleri nerelerde kullanılabilir?
Temiz enerji sistemleri neden sadece elektrik olmayan yerlere kuruluyor?
Temiz enerji kaynakları ile hangi cihazları çalıştırabilirim?
Hangi temiz enerji kaynağını tercih etmeliyim?
Ne kadar büyüklükte bir sisteme ihtiyacım olduğunu nasıl belirleyebilirim?
Projelendirme için sizi aradığımda hangi bilgileri vermem gerekecek?
Temiz enerji sistemi nelerden oluşur, bütün bu cihazları sizden temin edebilir miyiz?
Aldığım sistemin montajını nasıl yaptıracağım?
Ürettiğim elektriği devlete ya da başka bir kuruma satabilir miyim?
Temiz enerji kaynağı ne demektir?
Temiz enerji kaynaklarını kısaca kendini sınırsız tekrarlayan yenilenebilir ve hammadde bağımlısı olmayan enerji kaynakları (güneş, rüzgâr, su ve biokütle gibi) olarak tanımlayabiliriz. Temiz enerji kaynaklarının kullanımı için önemli olan diğer kriterler ise taşınabilirlik, bakım ihtiyacı olmaması, ihtiyacın olduğu yerde üretim, hiçbir atık çıkmaması, sessiz üretim olarak sıralanabilir. Türkiye hem güneş bakımından hem de rüzgâr bakımından oldukça zengin bir ülkedir. Bu zenginliği boşa harcama lüksüne sahip olmayan yurdumuz için tükenmeyen bir kaynak olan rüzgâr ve güneş önümüzdeki yılların temel ısıl enerji ve elektrik kaynağı olmaya adaydır.
Güneşten enerji nasıl elde edilir?
Güneş panelleri güneş kolektörlerinden farklı olarak sıcak su değil elektrik enerjisi üretirler. Panel yüzeyine gelen güneş ışığı panellerin yapıldığı özel yarı iletken malzemenin elektrik üretmesini sağlar. Sistemin çalışması için direk güneş ışığı almasına gerek yoktur, aydınlık yeterlidir, bu sayede bulutlu havalarda dahi üretim yapılabilir.
Rüzgârdan enerji nasıl elde edilir?
Rüzgâr türbinleri kanatları sayesinde rüzgârın kinetik enerjisini elektrik enerjisine çevirirler. Üretim türbin kanatları büyüdükçe ve rüzgâr hızı arttıkça artar.
Temiz enerji sistemleri nerelerde kullanılabilir?
Rüzgâr ve güneş enerjisi sistemleri ülkemizde şebeke elektriğinin ulaşmadığı her yerde kullanılabilirler. Elektriksiz çiftlikler, dağ evleri, yazlıklar
Elektriği olmayan şehre uzak köyler
Deprem, doğalgaz, su gibi ölçüm istasyonları
Farklı akademik uygulamalar, ar-ge projeleri
Sanayi uygulamalarına otoprodüktör sistemleri
Acil iletişim sistemleri
Telekomünikasyon sistemleri
Tekneler, deniz uygulamaları
Rüzgâr ve güneş enerjisinin kullanıldığı başlıca örnekler olarak sıralanabilir.
Temiz enerji sistemleri neden sadece elektrik olmayan yerlere kuruluyor?
Elektrik bulunmayan bir araziye şebeke elektriğinin çekilmesi trafo kurulması gerekebileceği ve direk dikim masrafları nedeniyle bir hayli maliyetli olmaktadır. Güneş ve rüzgârla kurulan bir sistem şebeke elektriği çekilmesinden daha ucuza gelecektir. Şebeke elektriğinin bulunduğu durumlarda ise kurulan güneş ya da rüzgâr enerjisi sisteminin kendini geri ödeme süresi 25 yılı bulduğundan dolayı tercih edilmemektedir.
Bulunduğum yerde şebeke elektriği var ama ben yine de temiz enerji sistemi kurmak istiyorum, yasal olarak bir sakıncası var mı?
Şebeke elektriği olan yerlerde güneş ya da rüzgâr enerjisi kullanımıyla ilgili yasal bir sakınca yoktur. Belediyeden veya başka bir kurumdan herhangi bir izin belgesi almanıza da gerek yoktur. Fakat bu bölgelerde sistemin kendini geri ödeme süresi 25 yılı bulduğundan dolayı teoride mümkün olmasına rağmen pratikte uygulama yapılmamaktadır.
Temiz enerji kaynakları ile hangi cihazları çalıştırabilirim?
Güneş ve rüzgâr enerjisi ile teoride her türlü cihazı çalıştırmak mümkündür. Fakat tüketim arttıkça maliyet de artacaktır. Bunun yanı sıra, güneş panelleri ve rüzgâr türbinleri doğru akımda elektrik üretirler, günlük hayatımızda kullandığımız birçok cihaz ise alternatif akım kullanır. Bu nedenle sistemlerde üretilen elektriği alternatif akıma çevirmek için bir inverter kullanılır. Anlık olarak çok fazla güç çeken klima, elektrikli ısıtıcı, dalgıç pompa gibi cihazlar inverter masrafını çok arttıracak ve projenin maliyetini yükseltecektir.
Hangi temiz enerji kaynağını tercih etmeliyim?
Hangi enerji kaynağının sizin için daha uygun olduğu, sistemi kurmak istediğiniz bölgedeki doğal şartlara bağlıdır. Çok güneş alan bölgelerde güneş panelleri yüksek verimde çalıştığı gibi rüzgârlı alanlarda da rüzgâr türbinlerinden faydalanılması uygundur. Fakat genel olarak bu iki kaynağın birlikte kullanılması yaz aylarında güneş panelleri ve kış aylarında rüzgâr türbini yüksek verimde çalışacağı için daha iyi bir sonuç verecektir. Rüzgâr sistemleri güneş enerjisi sistemlerine göre daha ucuzdur fakat rüzgârdan verimli faydalanılabilecek yerler güneşten faydalanılabilecek yerlerden çok daha az olduğundan iki sistemde tercih edilmekte ve uygulanmaktadır.
Ne kadar büyüklükte bir sisteme ihtiyacım olduğunu nasıl belirleyebilirim?
Ne kadar büyüklükte bir sistem kurmanız gerektiğine dair bir fikir edinebilmek için paket sistemlerimizi inceleyebilirsiniz. Bu paket sistemlerde kurulacak sistemin gücü, hangi elemanlardan oluştuğu, ne kadar üretim yaptığı, bu üretim değerleri ile hangi elektrikli cihazları hangi sürelerde çalıştırabileceğiniz ve fiyat bilgisi bulunmaktadır.
Projelendirme için kimleri aramalıyım, sizi aradığımda hangi bilgileri vermem gerekecek?
Paket sistemleri inceledikten sonra bir temiz enerji sistemi kurmaya karar verdiyseniz projenin size özel detaylandırılması için teknik hizmet veren yetkili bir firmayı aramanız gerekmektedir.
Paket sistem tümüyle sizin gereksinimlerinizi karşılıyor ise direk olarak sipariş verebilirsiniz. Proje üzerinden bazı değişiklikler yapılması istenildiği durumda ise bu firmaya, -anlık çekilen maksimum güç miktarı (W)- ve -günlük toplam tüketim (Wh/gün)- verilerinizi ulaştırdığınız takdirde projenize ait teklif en kısa zamanda size ulaştırılacaktır. Bu verileri kendiniz elde edemiyorsanız, projenin yapılacağı yerde kullanılacak elektrikli cihazların tam bir listesini ve kullanım alışkanlıklarınızı (hangi cihazı kaç gün ne kadar süreyle kullandığınız gibi) yazarak bize gönderirseniz tüketim verileriniz hesaplanarak size uygun bir proje hazırlanacaktır.
Temiz enerji sistemi nelerden oluşur, bütün bu cihazları sizden temin edebilir miyiz?
Temiz enerji sistem birimleri:
Üretim elemanı (güneş paneli ya da rüzgâr türbini)
Akü (üretilen enerjiyi depolayabilmek için)
Şarj kontrol cihazı (akülerin şarj seviyesini ayarlayabilmek için)
İnverter (doğru akımı alternatif akıma çevirebilmek için)
Olarak sıralanabilir. Rüzgâr enerjisi sistemlerinde şarj kontrol birimi türbine dâhil olduğundan ayrıca kullanılması gerekmez. Sistem için gereken bütün cihazları Biricik Elektrik’den temin edebilirsiniz.
Aldığım sistemin montajını nasıl yaptıracağım?
Aldığınız sistemin montajını mutlaka cihazları aldığınız firmanın yetkili personeline yaptırınız.
Hava kapalı olsa ya da rüzgâr dursa da yine kesintisiz olarak gece-gündüz elektrik kullanmaya devam edebilir miyim?
Bu sistemler genellikle 2 gün süreyle hiç üretim yapmasa dahi kesintisiz (gece-gündüz) elektrik kullanmanıza olanak verecek şekilde hazırlanmaktadır. Bu 2 günlük süre sizin isteğinize göre değiştirilebilir.
Ürettiğim elektriği devlete ya da başka bir kuruma satabilir miyim?
Avrupa ülkelerinde uygulanan çift yönlü sayaç sistemi ülkemizde henüz uygulanmamaktadır. Bu sistem ürettiğiniz elektriği akülerde depolamaya gerek kalmadan şebekeye satıp kullanacağınız elektriği de yine şebekeden satın almanız prensibine dayanır. Bu sayede akü ve şarj kontrol masrafı ortadan kalkmakta ve temiz enerji sistemlerinin şebeke elektriği bulunan yerlerde de uygulanmasına olanak sağlanmaktadır. Çift yönlü sayaç sistemlerinde eğer üretiminiz tüketiminizden fazla ise fatura ödememenin yanı sıra ürettiğiniz enerjiden gelir elde etmeniz de mümkündür. Bu sistemin KKTC ne zaman faaliyete geçeceği hakkında kesin bir bilgi olmamakla beraber enerji kanunlarında son dönemde yapılan değişiklikler böyle bir uygulamaya giden yolu açmıştır.
Güneşten elektrik üretiminde yeni dönem
A.A
Yenilenebilir enerji kaynaklarından rüzgar enerjisine dönük yapılan yatırım atağının ardından, güneş enerjisinden elektrik üretimine yönelik yeni bir dönem başlıyor.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Hasan Köktaş, yaptığı açıklamada, 2005 yılında yenilenebilir enerji kaynaklarının teşvik edilmesine yönelik kanun çıkmasının ardından rüzgar enerjisinden elektrik üretimi konusunda büyük bir atılım yaşandığını söyledi.
Toplam 3 yıl içerisinde rüzgar enerjisinde kurulu gücün 20 megavatlardan, 350 megavata çıktığını anlatan Köktaş, “Önümüzdeki 2 yılda 1070 megavatlık 22 santralin devreye girmesini daha bekliyoruz. Böylece 2010 yılına geldiğimizde rüzgarda kurulu güç 1500 megavatlara ulaşmış olacağız” dedi.
Rüzgarda yaşanan bu atılımın önümüzdeki günlerde güneş enerjisinde yaşanacağını vurgulayan Köktaş, Enerji Bakanlığı ile birlikte güneş enerjisinden elektrik üretiminin başlayacağı yeni döneme yönelik yol haritası üzerinde çalıştıklarını bildirdi.
Bu kapsamda da güneş enerjisine dönük yatırımlar için özel sektörün başvurularını kabul etmeye, nasıl başvuru alınacağı ve bunların nasıl değerlendirileceğine dönük bir yönetmelik hazırlayacaklarını anlatan Köktaş, güneş enerjisi konusunda da tıpkı rüzgarda olduğu gibi büyük bir yatırım hareketliliği beklediklerini kaydetti.
“RÜZGAR ÇİFTLİKLERİ GİBİ GÜNEŞ TARLALARINA TANIK OLACAĞIZ”
Sadece yenilenebilir enerjide sürmekte olan 470 proje bulunduğuna ve bunların yatırımların ekonomik büyüklüğü 22 milyar YTL’ye ulaştığına dikkati çeken Köktaş, bunların üretim miktarının ise 45 milyar kilovat saat olduğunu kaydetti.
Yılda 300 milyar kilovat saatin üzerinde teknik potansiyel barındıran güneş enerjisinden elektrik üretimi imkanını uzun vadede adım adım devreye sokmak üzere ilk adımları atacaklarını belirten Köktaş, “nasıl geçtiğimiz 3 yılda ülkemizin her yerinde rüzgar çiftlikleri kurulmasına tanık olduysak, önümüzdeki yıllarda da güneş enerjisi tarlalarının kurulduğuna tanık olacağız” diye konuştu.
“YENİLEBİLİR ENERJİDE TEŞVİK SİSTEMİNİ DEĞİŞTİRMELİYİZ”
Yenilenebilir enerji konusunda teşvik sisteminin değiştirilmesi gerektiğini de vurgulayan Köktaş, her bir enerji kaynağı için ayrı bir teşvik sisteminin getirilmesi
gerektiğini savundu.
EPDK Başkanı Köktaş, şunları kaydetti:
“Dünya çapında yaşanan küresel mali krizin Türkiye’de de sürmekte olan enerji projelerini olumsuz etkilememesi için ilave ne tedbirler alabileceği konusunda çalışıyoruz, yatırımcıların daha rahat hareket edebilmeleri konusunda yönetmelik değişikliği yapıyoruz. Özellikle de yenilebilir enerji kaynaklarının ekonomik olarak desteklenmesi için alım garantileri konusunda yeni bir yasal düzenlemeye ihtiyaç var. Mevcut uygulamadan tüm yenilenebilir kaynaklara rüzgar, güneş, jeotermal gibi tüm yenilebilir kaynaklara ayrım yapılmaksızın kilovat saatte 5,5 avro cent alım garantisi veriliyor.
Halbuki başta güneş olmak üzere bütün kaynakların kendine özgü yatırım koşullarını ve geri dönüşlerini dikkate alarak ayrı ayrı teşvik edilmesi ve alım fiyatlarının ayrı ayrı belirlenmesinde fayda var. Bu tür tedbirler sayesinde yaşanan küresel krizden daha az etkilenmemiz mümkün olacak.”
Kaynak Hürriyet
Rüzgardan elektrik üretimini köyümde basit bir düzenekle yapmak istiyorum? Yel değirmenim boşa dönüyor… Nasıl yapabilirim? Teşekkürler (Cüneyt Türkkuşu)
Rüzgar türbini esas olarak, rüzgar itkisiyle dönen bir pervaneye bağlı bir ‘alternatör’den oluşur. Alternatördeki bir mıknatıs (rotor), içinde döndüğü sarımda (stator) bir elektrik gerilimi oluşturur ve sonuç olarak, bu iletken sarımda elektrik akımı oluşur. Daha sonra bu elektriğin gerilim ve akım düzeyi, trafo gibi araçlarla arzu edilen düzeylere ayarlanır. Dolayısıyla bir rüzgar türbini; pervane, buna bağlı bir alternatör ve ardından gelen, voltaj ve akım düzenleyici veya dönüştürücülerinden oluşur.
Aşağıdaki şekilde, elektrik gereksinimini yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlamayı amaçlayan bir konut sisteminin çizimi sunuluyor. Sistemde rüzgar türbinine ek olarak bir güneş paneliyle bir küçük ’su jeneratörü’ de var. Talebi, su jeneratörüne ek olarak; güneşli ve rüzgarsız havalarda güneş paneli, kapalı ve rüzgarlı havalarda rüzgar türbini sağlıyor. Bunların üçünün de yeterli olmadığı zamanlar için, sistemde bir de, örneğin benzin veya mazotla çalışan ‘motor-jeneratör’ bulunuyor.
Dikkat edilmesi gereken bir nokta, rüzgar türbini ve su jeneratörüne bağlı birer ’saptırma yükü’ var iken, güneş paneli devresinde böyle bir bileşenin olmaması. Bunun nedeni, güneş panellerinin ‘pasif,’ diğer ikisinin ise ‘aktif’ güç üreticileri olmaları. Şöyle ki; bir güneş paneli aküler dolmadığı sürece elektrik üretir ve aküler dolar dolmaz da, üretim için gerekli gerilim farkları ortadan kalkmış olduğundan, üretimi durdurur. Halbuki rüzgar ve su türbinleri, rüzgar estiği veya su aktığı sürece elektrik üretir ve sağlanan güç kullanılmazsa eğer, bu, türbin sistemine zarar verebilir. O nedenle, akünün dolu olduğu zamanlarda üretilen elektriği kullanacak bir ’saptırma yükü’ne gereksinim vardır: örneğin bir ısıtıcı veya klima gibi.
Rüzgar türbininin gücü; rüzgarın hızına, pervanelerdeki pala sayısına, palaların uzunluğuna ve geometrisine bağlıdır. Rüzgara engel olacak yapılardan uzak bir yerde ve rüzgar hızının yüksek olacağı yüksekliklerde konumlandırılması gerekir. Küçük bir sistem, bir binanın çatısına da yerleştirilebilir. Ancak bu durumda, pervanede oluşan periyodik yükler bina iskeletine de aktarılmış olacaktır.
Kaynak:http://www.biltek.tubitak.gov.tr/
BOTAŞ, Şimdi de Rüzgardan Elektrik Üretecek
Büyük holdinglerden sonra Botaş da rüzgar enerjisinden elektrik üretmeye talip oldu. Kurum, Marmara Ereğlisi’ndeki sıvılaştırılmış doğalgaz terminali bahçesine rüzgar santralı kurmak için Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’na (EPDK) lisans başvurusu yaptı.
Santral, 10 Megawat (MW) kurulu güce sahip olacak. Geçtiğimiz günlerde Socar&Turcas ortaklığına satılan Petkim de İzmir’e 47,5 MW gücünde rüzgar santralı kurmak istiyor. EPDK’ya rüzgardan elektrik üretmek için yapılan lisans başvuruları 78 bin MW’yi, yatırım değeri ise 150 milyar Dolar’ı geçti. Kurul’dan alınan bilgiye göre rüzgar santralı lisansı için 742 başvuru yapılırken Sanko Holding, Hüsnü Özyeğin’in şirketleri ve Polat Holding en fazla başvuru yapan şirketler arasında yer alıyor. Rüzgardan elektrik üretimi için öne çıkan bazı şirketler ise şunlar: Enerji Devi İspanyol İberdrola, petrol şirketi BP, İngiliz Universal, Park Madencilik ve Enerjisa.
Rüzgar santrallerine yoğun ilgi, EPDK yetkililerini de şaşırttı. Kurul yetkilileri, hem karada (onshore) hem de denizde (offshore) rüzgardan elektrik üretimi için başvuru yapılmasını sevindirici gelişme olarak yorumlandı. Öte yandan, İzmir rüzgar santralı yatırımı için en fazla ilgi gösterilen il oldu. Kurul, başvuruları inceleyip Türkiye Elektrik İletim AŞ’ye de sorarak nihai kararını verecek. Aynı yer için yapılacak başvuruların durumu ise henüz net değil. Kurul, belirlenecek kriterlere göre başvuru sayısını bire indirip lisans verecek.
TPAO ile Birleşmek İstiyor
BOTAŞ Genel Müdür Vekili Saltuk Düzyol, enerji sektöründe artık küçük oyuncuların şansının kalmadığını ve global oyuncu olabilmek için şirketlerin birleştiğini belirterek, “Biz de bu çerçevede BOTAŞ ile TPAO’nun birleşmesi gerektiğine inanıyoruz.” dedi. Gaz De France’nin zaten yüzde 90 pazar payına sahip olmasına rağmen Suez ile, Almanya’da da E.ON ile Ruhrgas’ın birleştiğini vurgulayan Düzyol, global oyuncu olan birçok şirketin de ’Türkiye’de enerji sektöründe özelleşme olsa da alsak’ diye beklediğini kaydetti. Düzyol, bütün analizlere göre AB’de 2015’lere kadar 5 veya 6 tedarikçinin kalacağını aktardı. Düzyol, “Bu konuda yapılan resmî bir çalışma yok, fakat biz TPAO ile BOTAŞ’ın birleşmesi gerektiğine inanıyoruz. Küçük oyuncuların yaşama şansı yok bu sektörde.” açıklamasını yaptı. Botaş’ın yıllık cirosu 11 milyar Dolar civarında. TPAO’nun 2007 yılındaki cirosu ise 3 milyar Dolar.
İsmail Altunsoy
Kaynak: Zaman Gazetesi
Evde Elektrik Üretme Devri Başlıyor
“Kendin pişir kendin ye” misali artık evde elektrik üretme devri de başlıyor. Bir dönem su arıtma cihazları çıkmıştı. Damacana almak yerine bu cihazlar sayesinde çeşme suyundan arıtıp arıtıp içiyorduk. Şimdilerde ise ekmek makineleri sayesinde evde kepekli, kepeksiz istediğimiz türden ekmeği yapabiliyoruz. Teknoloji o kadar ilerledi ki artık evlerimizde birer küçük elektrik santralı da kurabileceğiz. Böylece elektriğe para ödemeyeceğiz.
Nasıl mı? Antalya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Kemal Özgen, evlerin çatılarına yerleştirilecek paneller sayesinde güneş enerjisinden elektrik üreten sistemi kente getirmek için düğmeye bastıklarını açıkladı. Oda yöneticilerinden oluşan bir ekip bu konuda yurtdışında araştırmalar yapıyormuş. Eğer, atılacak taş ürkütülecek kurbağaya değecekse, yani sistem ucuza mal olacak bir sistemse Antalya’daki evlerin çatıları panellerle donatılacak.
Güneşe Bakıp Durduk
Özgen, Antalya’nın tepesinde yılda 300 gün güneşin parladığını, güneşe hasret Almanya’da bu sistem işlediğine göre turizm kentinde hayli hayli işe yarayacağını söyledi. Zaten, Antalyalı halihazırda güneşin nimetinden yararlanıyor. Çatılarda kurulu günısı denilen sistemle ev ve turistik tesisler suyu ısıtabiliyor. Gündüzleri ısıtılan su, deponun kapasitesine göre günün her saatinde kullanılabiliyor. Elektrik enerjisi de gündüz depolanacak, sadece gece değil, aynen günısıda olduğu gibi günün her saati kullanılabilecek. Dünya, elektrik üretmede güneş enerjisinden yıllardır yararlanırken biz tepemizde parlayan güneşe bakıp durduk. Onun yaydığı ışınlarla sadece su ısıttık, tarlada domates, patates yetiştirdik, yazın da altına yatıp bronzlaştık.
Kesilen Elektrik Eziyeti
Peki, Kemal Özgen ve ekibi ne oldu da bu projeye yöneldi? Nedeni gayet basit. Antalya’ya, ürettiği elektrik artık yetmiyor. Hele yaz ayları geldiğinde 3-5 kentin hakkı olan elektriği de emiyor. Yeni santrallar kurulmasına çalışılıyor. Çevrim santralları kurulup doğalgazdan elektrik enerjisi elde edilme planları yapılıyor. Yaz aylarında bunaltıcı havadan kurtulmak için klimalara yüklenen kent halkı, enerji darboğazı yüzünden sık sık kesilen elektrikler nedeniyle perişan. Turistik tesisler kesintiler sırasında jeneratörlere yükleniyor, zaten ucuza oda satan işletmeciler bütçeyi denkleştiremiyor.
Eğer, Antalya Ticaret Ve Sanayi Odası bu sistemi kente getirme yolunda önemli bir yol alırsa, belki de önümüzdeki yaz vatandaş, hem kabarık faturalar ödemeyecek hem de zırt pırt kesilen elektriğe çözüm bulmuş olacak.
Dursun GÜNDOĞDU
Kaynak: Referans Gazetesi
Çin’den ithal edilen düşey eksenli rüzgar tribünü kendi elektriğini üretmek isteyene…
Kendi elektriğini üretmek isteyene Çin rüzgár tribünü Çin’den ithal edilen düşey eksenli rüzgar tribünü, 8 saatlik çalışma ile bir evin 24 saatlik ihtiyacını karşılayabiliyor.
Saatte 4 metre/saniye hızla esen rüzgarla bile çalışabilen 200, 300, 500, 1000, 3000 Watt ve 10 KW elektrik üretebilen farklı boyutlardaki tribünlerin fiyatı ise 2 bin ile 22 bin Euro arasında değişiyor. Çin ortaklığı ile kurulan Sawt Turkey firmasının Türkiye Distribütörü Adnan Özbek, 1 KW’lık düşey eksenli rüzgar tribününün 8 saatlik çalışma ile bir evin 24 saatlik ihtiyacının karşılanabileceğini söyledi.
110 YTL’LİK ELEKTRİK: Aynı tribünün bir ayda yaklaşık 110 YTL’lik elektrik ürettiğini ifade eden Özbek, “Bir eve 4-5 bin YTL arasında bir fiyata kurulacak olan 1 KW’lık bir tribün kendisini 3 ile 5 yılda amorti edebiliyor” dedi. Tribünün evlerin yanı sıra, kamu binaları, seralar, sanayi tesisleri gibi bir çok alanda rahatlıkla kullanılabileceğini anlatan Özbek, şunları kaydetti: “Rüzgar enerjisi 1990’dan beri en hızlı gelişme gösteren enerji kaynakları kullanma teknolojilerine sahip olmakla beraber, ülkemizde henüz istenilen düzeyde kullanılan bir enerji değil.
Bu durumun değiştirilmesi ve yeşil enerjinin ekolojik ısınmanın engelleyici bir parçası olması elimizdedir. Bunu da rüzgar gibi alternatif enerji kaynaklarına yönelerek gerçekleştirebiliriz. Tamamen sessiz bir şekilde çalışan bu tribünler, rüzgar potansiyeli açısından önemli bir konumda bulunan ülkemizde yaygınlaştıkça enerjide dışa bağımlılığımız da azalacaktır. Hatta Avrupa Birliği’ne uyum sürecinde kullanılacak elektrik saatleri sayesinde kişi evinde ürettiği fazla elektriği bile satabilecek konuma gelecektir.”
Termik santraller katı, sıvı ve gaz halindeki yakıtlarda var olan kimyasal enerjiyi ısı enerjisine, ısı enerjisini hareket (Kinetik) enerjisine, hareket enerjisinide elektrik enerjisine dönüştüren tesislerdir.
Kısaca termik santrallar kimyasal enerjinin elektrik enerjisine dönüştüğü tesislerdir …..
Termik santrallerin içinde en karmaşık yapıya sahip olanları Katı Yakıtlı Buhar Santrallarıdır. Daha basit yapılardaki Gaz Türbinleri diğer bir Termik Santral örneğidir.
Bu iki termik santralın bir araya getirilmiş halinede Kombina Çevrim Santrallerı adı verilmektedir.
Kullandıkları Yakıtlara Göre Türkiye deki Başlıca Elektrik Santralları ve Yüzdeleri:
Katı Yakıta Linyit ve Taş Kömürü: % 23,48
Sıvı Yakıta fuel-oil ve motorin: % 7,65
Gaz yakıta Doğal gazı göstermek mümkündür: % 35,53 Bir diğeride Jeotermal (Yeraltı Buhar Santralı): % 0,04 ile elektrik enerjisinin üretimine katkısı ile Toplam % 66,7 yaparak bu da gösteriyor ki elektrik enerjisi üretimimizin yarıdan fazlasını Termik Santrallar tarafından üretilmektedir.
Şimdi genel olarak katı yakıtlı bir Buhar Santralında elektrik enerjisinin üretimi, prosesindeki temel sistem ve elamanları kısaca tek tek inceleyelim.
TERMİK SANTRALIN ÇALIŞMASI
TERMİK SANTRALDA TEMEL SİSTEMLER-ÇEVRİMLER VE ELEMANLAR
Konunun başında da belirttiğimiz gibi Termik Santrallar; yakıttaki kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren tesislerdir demiştik.
Fakat santralda bu enerji değişimi tek kademede gerçekleşen bir olay değildir.
Yakıtın kimyasal enerjisinin ısı enerjisi şeklinde açığa çıkması için kimyasal bir olay olan yakıtın
yanma prosesi gerçekleşmelidir.
Bu prosesin termik santrallarında oluşturulduğu yere Kazan denir. Kazanda acığa çıkan bu enerji, kazanın içerisindeki borularda dolaşan suya verilir ve su buhar fazına geçer. Buhar fazına gecen bu suya ısı enerjisi verilmeye devam edilir.
TÜRBİN ROTORU
Enerji yüklü bu buhar, buhar türbini rotoruna verilir ve buhar türbin rotorunu harekete gecirerek buhardaki ısı enerjisi hareket (Kinetik) enerjisine dönüştürülmüş olur.
GENERATÖR ROTORU
Bu hareket enerjisi Lenz kanunu bazında bir döner alternatif makina sı olan senkron genaratöründe elektrik enerjisine dönüşür.
Böylece prosesten istenilen nihai hedef gerçekleşmiş olur. Yalnız olay burada anlatıldığı gibi termik santrallarda basit ve kolay olarak gerçekleşmez.
HAREKET ENERJİSİ
TERMİK SANTRELDE KÖMÜRÜN YERİ VE ÖNEMİ / KÖMÜR NEDİR ?
Kömür, doğalgaz ve fuel gibi fosil yakıtlar, yüksek basınç altında oluşmuş ve karbondioksit içeriği bakımından çok zengin organik maddelerdir.
Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş olup, diğer kaya tabakalarının arasında damar haline uzunca bir süre “milyonlarca yıl” ısı, basınç ve mikrobiyolojik etkilerin sonucunda meydana gelen bir maden çeşididir.
Kömür yanabilen sedimanter organik bir kaya olduğundan, bu yakıtların kullanımı sonucunda açığa çıkan CO2 gazı, atmosfere karışır. Normalde karbon döngüsünün bir parçası olan bu olay, fosil yakıtların kullanımının artması ile atmosferdeki CO2 miktarının normalden yüksek seviyelere çıkmasına neden olur.
ŞİMDİ BURADA KÖMÜRÜN ANALİZ DEĞERLERİNİ OLUŞTURAN KİMYASAL FAKTÖRLERİ BİRAZ İNCELİYELİM:
Kömürlerin kalitesi ve özelliklerini ortaya koyan kalori (ısısal), Nem, Uçucu Madde, Kül ve Sabit (”Fıxed”) Karbon gibi analizleridir. Bu analizler bir kömürün analizleri ile birlikte niteliklerini ortaya koyabilmektedir
KÖMÜR TAŞI
KÖMÜRÜN ANALİZ DEĞERLERİNİ OLUŞTURAN KİMYASAL FAKTÖRLER :
ÜST ISI DEĞERİ:(Kalori Değeri)
Kömür numunesinin kalorimetre bombasında tam yakılması sonucu açığa çıkan ısının Kcal/Kg. olarak ifadesidir
ALT ISI DEĞERİ:(Kalori Değeri)
Kömür numunesinin kalorimetre bombasında tam yakılması sonucu açığa çıkan Üst ısı değerinden kömürün rutubeti ile kömürdeki Hidrojenin yanması sonucu oluşan suyun kondensazyon ısıları toplamının çıkarılması ile hesaplanan ısının Kcal/Kg. olarak ifadesidir.
TOPLAM KÜKÜRT :
Kömür numunesi içerisindeki tüm kükürt bileşiklerinin(sülfat,organik, serbest,pirit,
kalkopirit v.b.) ihtiva ettiği kükürdün % de olarak ifadesidir.
KÜLDE KALAN KÜKÜRT: ( Yanmaz Kükürt)
Kömür numunesinin en fazla 850 C ‘da tam yakılması sonucu elde edilen kül içerisinde sülfatlı bileşikler halinde kalan kükürdün % de olarak ifadesidir.
YANAR KÜKÜRT:
Kömür numunesinin en fazla 850 C ‘da tam yakılması sonucunda yanma gazlarında kükürt bileşiği halinde bulunan kükürdün % de olarak ifadesidir.
TOPLAM RUTUBET (NEM):
Numune olarak alınmış olan kömürde standart şartlar altında bertaraf edilebilen rutubet % de olarak miktarıdır.
BÜNYE RUTUBETİ (Bünye Nemi-Higroskopik Nem):
Havada kuru kömür numunesinin 105 C sıcaklıkta oksijensiz bir ortamda sabit bir ağırlığa ulaşıncaya kadar kaybettiği rutubettir.
SERBEST RUTUBET (Yüzey Rutubeti - Kaba Nem):
Tüvenan kömürün, havada kuru kömür haline dönüşünceye kadar kaybettiği rutubet olup buna kaba nem adıda verilir.
HAVADA KURUMUŞ KÖMÜRDE RUTUBET (NEM):
Maruz kaldığı havada yaklaşık bir dengeye ulaşan kömür numunesindeki rutubettir.
TOPLAM KÜL :
Bir kömür numunesinin tam yakılması sonucu arta kalan mineral maddelerin toplam ağırlığının % olarak ifadesidir.
GAZ :
Kömürün havasız (oksijensiz) ortamda ısıtılması ve damıtılması sırasında kaybettiği kütledir. Uçucu madde ve Rutubet toplamından oluşur.
UÇUCU MADDE :
Kömürdeki gaz miktarından rutubet miktarının çıkarılmasıyla bulunan değerdir.
SABİT KARBON :
Kömürdeki ; Rutubet, Kül ve Uçucu Madde toplamlarının 100′den çıkartılması ile bulunan değerdir.
ELEMENTEL KARBON :
Kömürün bileşiminde bulunan sabit(serbest) ve bağlı karbon toplamından oluşan değerdir.
BAĞIL KÜL :
Fiziksel yollarla kömürden uzaklaştırılamayan mineral maddelerdir.
TERMİK SANTRALDA KÖMÜRÜN YERİ VE ÖNEMİ..!
1 KWh (elektrik enerjisi) = 860 kcal/kg dır. (Bu Değer Laboratuar Çalışmalarında Ortaya Çıkan Teorik Değerdir) Pratikte bir Termik Santralında hiç kayıp olmasa kazana 860 kcal/kg.lık bir yakıt verildiğinde Generatör çıkışından 1 KWh elektrik enerjisi elde edilmiş olur. Bu da kaloriye karşılık % 100 üretim demektir. Maalesef bugün en modern Buhar (Termik) Santrallerinde ki verim dahi hiçbir zaman için %100 olmamıştır.
Çünkü olumsuz yönde etkileyen bir çok faktörler vardır. Bu olumsuz faktörlerin ortadan kalkması mümkün olamayacağı gibi bazılarının olumsuz değer etkilerini minimuma indirmek elimizde.
Bügün en modern termik santrallerinde dahi verim % 45′ ler civarındadır.
Bu durumda:
860 / 0,45 = 1991,111
formülden de anlaşıldığı gibi pratikte 1 KWh elektrik enerjisi için yaklaşık 2000 kcal/kg kömür yakılması gerekiyor.
Çünkü burada kömürün kalorisinin (kcal/kg) yanı sıra diğer kimyasal değerlerde önemli derecede elektriğin üretimin de olum veya olumsuz yönde rol oynar.
Kömürün elektrik üretiminde bu kadar etkili olduğunu öğrendikten sonra şimdi TERMİK SANTRAL DA HANGİ AŞAMALARDAN GECEREK ELEKTRİK ÜRETİLİYOR…
TERMİK SANTRALDA ELEKTRİĞİN ÜRETİMİ:
TERMİK SANTRALDA Elektriğin üretiminde yukarıdaki formülden 1 KWh elektrik enerjisi için 860 / 0,45 = 1991,111 kcal/kg kömüre ihtiyac olduğu ortaya çıkıyor.
Şimdi saatte ………. MW’lık elektrik üretim yapan bir termik santralında 1 KWh elektrik enerjisi için yaklaşık 2000 kcal/kg kömürün yakıldığını ve ……..MW’ı KWh’ e çevirsek oda ………KWh eder buda saatte ……..ton kömüre ihtiyacımızın olduğu demektir.
Elektrik enerjisi üretimi sürekli olması ve devamlılığı gerektiren bir proseste her saatte …… ton yakıtı kazana taşımak ve yanma artığı olan kül ve cürufun; ….. ton yakıtın % …’si …… tonu da yanma özelliği olmayan (yabancı maddedir) kül ve cürufu kazandan atmak ve atma sırasında cevre sorunlarını da mümkün olduğunca minimuma indirmek için var olması gereken, yine ayrıca buharın elde edilmesi için suyun olması ve suyu işlemek için bulunması ve var olması gereken tesis ve sistemlerin oluşturduğu birimler, üretilen elektriğin çıkış trafolarına ve dağıtımı için şalt tesislerine ihtiyaç vardır. Bu konulara ileriki sayfalarda biraz daha detaylara yer verilecektir.
1- H İ D R O E L E K T R İ K S A N T R A L L A R :
Suyun yer çekimine bağlı potansiyel enerjinin elektrik enerjisine dönüştürüldüğü elektrik santralıdır. Yapımı ve çalışmasına göre:
a-) Barajlı Santral:
Türbinler için gerekli suyun baraj gölünden verilerek regüle edilebilen.
b-) Akarsu Santralı :
Regülasyon yapılan bir rezervuarı olmayan Hidroelektrik Santral türü.
TERMİK SANTRAL
2- T E R M İ K S A N T R A L L A R :
Katı,sıvı yada gaz halindeki fosil yakıtların kimyasal enerjisinin elektrik enerjisine dönüştürüldüğü elektrik santralıdır.
3-) G A Z T Ü R B İ N İ :
(Doğal Gaz Sant.)
Yüksek sıcaklık ve basınçtaki yanma gazlarının hareket sağladığı ve bu gazların yanmayı gerçekleştiren havayı sağlayan bir kompresörün de çalışmasına imkan verdiği türbin türüdür.
4-) K O M B İ N E Ç E V R İ M S A N T R A L I :
Bir gaz türbini jeneratör ile bu türbinin ekzos gazlarıyla çalışan ( ek brülörü olan veya olmayan) bir kazanla,bunun sağladığı buharla çalışarak ek elektrik enerjisi üreten bir buhar türbini jeneratörden oluşan santral türü.
5-) J E O T E R M A L S A N T R A L I :
(Yer Altı Buharı)
Jeotermal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren tesis.
6-) RÜZGAR (ENERJİSİ) SANTRALI :
Rüzgarın döndürme kuvvetinden yararlanılarak, hareket enerjisini elektrik enerjisine çeviren santral türü.
7-) NÜKLEER (ENERJİ) SANTRAL :
Nükleer yakıtlardan serbest kalan enerjinin elektrik enerjisine dönüştürüldüğü santraldır.
8-)GÜNEŞ(ENERJİSİ)SANTRALI:
Güneş enerjisini elektrik enerjisine çeviren sistem.
